جمشید 1

  1. گرانمایه جمشید فرزند او           کمر بست یکدل پر از پند او
  2. برآمد برآن تخت فرخ پدر             به رسم کیان بر سرش تاج زر
  3. کمر بست با فر شاهنشهی      جهان گشت سرتاسر او را رهی
  4. زمانه بر آسود از داوری              به فرمان او دیو و مرغ و پری
  5. جهان را فزوده بدو آبروی           فروزان شده تخت شاهی بدوی
  6. منم گفت با فره​ی ایزدی           همم شهریاری همم موبدی
  7. بدان را ز بد دست کوته کنم       روان را سوی روشنی ره کنم
  8. نخست آلت جنگ را دست برد    در نام جستن به گردان سپرد
  9. به فر کیی نرم کرد آهنا             چو خود و زره کرد و چون جو شنا
  10. چو خفتان و تیغ و چو برگستوان  همه کرد پیدا به روشن روان
  11. بدین اندرون سال پنجاه رنج        ببرد و ازین چند بنهاد گنج
  12. دگر پنجه اندیشه​ی جامه کرد      که پوشند هنگام ننگ و نبرد
  13. ز کتان و ابریشم و موی قز          قصب کرد پرمایه دیبا و خز
  14. بیاموختشان رشتن و تافتن         به تار اندرون پود را بافتن
  15. چو شد بافته شستن و دوختن    گرفتند ازو یکسر آموختن
  16. چو این کرده شد ساز دیگر نهاد    زمانه بدو شاد و او نیز شاد
  17. ز هر انجمن پیشه​ور گرد کرد        بدین اندرون نیز پنجاه خورد
  18. گروهی که کاتوزیان خوانی​اش     به رسم پرستندگان دانی​اش
  19. جدا کردشان از میان گروه           پرستنده را جایگه کرد کوه
  20. بدان تا پرستش بود کارشان         نوان پیش روشن جهاندارشان
  21. صفی بر دگر دست بنشاندند        همی نام نیساریان خواندند
  22. کجا شیر مردان جنگ آورند           فروزنده​ی لشکر و کشورند
  23. کزیشان بود تخت شاهی به جای   وزیشان بود نام مردی به پای
  24. بسودی سه دیگر گره را شناس      کجا نیست از کس بریشان سپاس
  25. بکارند و ورزند و خود بدروند           به گاه خورش سرزنش نشنوند
  26. ز فرمان تن​آزاده و ژنده​پوش           ز آواز پیغاره آسوده گوش
  27. تن آزاد و آباد گیتی بروی              بر آسوده از داور و گفتگوی
  28. چه گفت آن سخن​گوی آزاده مرد    که آزاده را کاهلی بنده کرد
  29. چهارم که خوانند اهتو خوشی       همان دست​ورزان اباسرکشی
  30. کجا کارشان همگنان پیشه بود     روانشان همیشه پراندیشه بود
  31. بدین اندرون سال پنجاه نیز            بخورد و بورزید و بخشید چیز
  32. ازین هر یکی را یکی پایگاه            سزاوار بگزید و بنمود راه
  33. که تا هر کس اندازه​ی خویش را     ببیند بداند کم و بیش را
  34. بفرمود پس دیو ناپاک را                 به آب اندر آمیختن خاک را
  35. هرانچ از گل آمد چو بشناختند       سبک خشک را کالبد ساختند
  36. به سنگ و به گج دیو دیوار کرد       نخست از برش هندسی کار کرد
  37. چو گرمابه و کاخهای بلند            چو ایران که باشد پناه از گزند
  38. ز خارا گهر جست یک روزگار         همی کرد ازو روشنی خواستار
  39. به چنگ آمدش چندگونه گهر        چو یاقوت و بیجاده و سیم و زر
  40. ز خارا به افسون برون آورید          شد آراسته بندها را کلید
  41. دگر بویهای خوش آورد باز            که دارند مردم به بویش نیاز
  42. چو بان و چو کافور و چون مشک ناب   چو عود و چو عنبر چو روشن گلاب
  43. پزشکی و درمان هر دردمند         در تندرستی و راه گزند
  44. همان رازها کرد نیز آشکار           جهان را نیامد چنو خواستار
  45. گذر کرد ازان پس به کشتی برآب  ز کشور به کشور گرفتی شتاب
  46. چنین سال پنجه برنجید نیز           ندید از هنر بر خرد بسته چیز
  47. همه کردنیها چو آمد به جای         ز جای مهی برتر آورد پای
  48. به فر کیانی یکی تخت ساخت      چه مایه بدو گوهر اندر نشاخت
  49. که چون خواستی دیو برداشتی     ز هامون به گردون برافراشتی
  50. چو خورشید تابان میان هوا           نشسته برو شاه فرمانروا
  51. جهان انجمن شد بر آن تخت او      شگفتی فرومانده از بخت او
  52. به جمشید بر گوهر افشاندند        مران روز را روز نو خواندند
  53. سر سال نو هرمز فرودین             برآسوده از رنج روی زمین
  54. بزرگان به شادی بیاراستند          می و جام و رامشگران خواستند
  55. چنین جشن فرخ ازان روزگار         به ما ماند ازان خسروان یادگار
  56. چنین سال سیصد همی رفت کار  ندیدند مرگ اندران روزگار
  57. ز رنج و ز بدشان نبد آگهی           میان بسته دیوان بسان رهی
  58. به فرمان مردم نهاده دو گوش       ز رامش جهان پر ز آوای نوش
  59. چنین تا بر آمد برین روزگار           ندیدند جز خوبی از کردگار
  60. جهان سربه​سر گشت او را رهی     نشسته جهاندار با فرهی
  61. یکایک به تخت مهی بنگرید         به گیتی جز از خویشتن را ندید
  62. منی کرد آن شاه یزدان شناس    ز یزدان بپیچید و شد ناسپاس
  63. گرانمایگان را ز لشگر بخواند       چه مایه سخن پیش ایشان براند
  64. چنین گفت با سالخورده مهان     که جز خویشتن را ندانم جهان
  65. هنر در جهان از من آمد پدید       چو من نامور تخت شاهی ندید
  66. جهان را به خوبی من آراستم     چنانست گیتی کجا خواستم
  67. خور و خواب و آرامتان از منست   همان کوشش و کامتان از منست
  68. بزرگی و دیهیم شاهی مراست   که گوید که جز من کسی پادشاست
  69. همه موبدان سرفگنده نگون       چرا کس نیارست گفتن نه چون
  70. چو این گفته شد فر یزدان از وی   بگشت و جهان شد پر از گفت​وگوی
  71. منی چون بپیوست با کردگار       شکست اندر آورد و برگشت کار
  72. چه گفت آن سخن​گوی با فر و هوش    چو خسرو شوی بندگی را بکوش
  73. به یزدان هر آنکس که شد ناسپاس   به دلش اندر آید ز هر سو هراس
  74. به جمشید بر تیره​گون گشت روز      همی کاست آن فر گیتی​فروز
  75. یکی مرد بود اندر آن روزگار              ز دشت سواران نیزه گذار
  76. گرانمایه هم شاه و هم نیک مرد       ز ترس جهاندار با باد سرد
  77. که مرداس نام گرانمایه بود              به داد و دهش برترین پایه بود
  78. مراو را ز دوشیدنی چارپای              ز هر یک هزار آمدندی به جای
  79. همان گاو دوشابه فرمانبری             همان تازی اسب گزیده مری
  80. بز و میش بد شیرور همچنین          به دوشیزگان داده بد پاکدین
  81. به شیر آن کسی را که بودی نیاز     بدان خواسته دست بردی فراز
  82. پسر بد مراین پاکدل را یکی             کش از مهر بهره نبود اندکی
  83. جهانجوی را نام ضحاک بود              دلیر و سبکسار و ناپاک بود
  84. کجا بیور اسپش همی خواندند        چنین نام بر پهلوی راندند
  85. کجا بیور از پهلوانی شمار               بود بر زبان دری ده​هزار
  86. ز اسپان تازی به زرین ستام            ورا بود بیور که بردند نام
  87. شب و روز بودی دو بهره به زین        ز روی بزرگی نه از روی کین
  88. چنان بد که ابلیس روزی پگاه          بیامد بسان یکی نیکخواه
  89. دل مهتر از راه نیکی ببرد                جوان گوش گفتار او را سپرد
  90. بدو گفت پیمانت خواهم نخست       پس آنگه سخن برگشایم درست
  91. جوان نیکدل گشت فرمانش کرد       چنان چون بفرمود سوگند خورد
  92. که راز تو با کس نگویم ز بن            ز تو بشنوم هر چه گویی سخن
  93. بدو گفت جز تو کسی کدخدای      چه باید همی با تو اندر سرای
  94. چه باید پدرکش پسر چون تو بود    یکی پندت را من بیاید شنود
  95. زمانه برین خواجه​ی سالخورد        همی دیر ماند تو اندر نورد
  96. بگیر این سر مایه​ور جاه او           ترا زیبد اندر جهان گاه او
  97. برین گفته​ی من چو داری وفا        جهاندار باشی یکی پادشا
  98. چو ضحاک بشنید اندیشه کرد      ز خون پدر شد دلش پر ز درد
  99. به ابلیس گفت این سزاوار نیست   دگرگوی کین از در کار نیست
  100. بدوگفت گر بگذری زین سخن      بتابی ز سوگند و پیمان من
!! نوشته شده توسط بیژن آریا | ۱٠:٤۳ ‎ب.ظ | یکشنبه ۳٠ فروردین ،۱۳۸۸ نظرات ()

طهمورث

  1. پسر بد مراو را یکی هوشمند       گرانمایه طهمورث دیوبند
  2. بیامد به تخت پدر بر نشست        به شاهی کمر برمیان بر ببست
  3. همه موبدان را ز لشکر بخواند       به خوبی چه مایه سخنها براند
  4. چنین گفت کامروز تخت و کلاه      مرا زیبد این تاج و گنج و سپاه
  5. جهان از بدیها بشویم به رای         پس آنگه کنم درگهی گرد پای
  6. ز هر جای کوته کنم دست دیو       که من بود خواهم جهان را خدیو
  7. هر آن چیز کاندر جهان سودمند     کنم آشکارا گشایم ز بند
  8. پس از پشت میش و بره پشم و موی  برید و به رشتن نهادند روی
  9. به کوشش ازو کرد پوشش به رای     به گستردنی بد هم او رهنمای
  10. ز پویندگان هر چه بد تیزرو               خورش کردشان سبزه و کاه و جو
  11. رمنده ددان را همه بنگرید               سیه گوش و یوز از میان برگزید
  12. به چاره بیاوردش از دشت و کوه        به بند آمدند آنکه بد زان گروه
  13. ز مرغان مر آن را که بد نیک تاز          چو باز و چو شاهین گردن فراز
  14. بیاورد و آموختن​شان گرفت              جهانی بدو مانده اندر شگفت
  15. چو این کرده شد ماکیان و خروس      کجا بر خرو شد گه زخم کوس
  16. بیاورد و یکسر به مردم کشید            نهفته همه سودمندش گزید
  17. بفرمودشان تا نوازند گرم                   نخوانندشان جز به آواز نرم
  18. چنین گفت کاین را ستایش کنید        جهان آفرین را نیایش کنید
  19. که او دادمان بر ددان دستگاه             ستایش مراو را که بنمود راه
  20. مر او را یکی پاک دستور بود              که رایش ز کردار بد دور بود
  21. خنیده به هر جای شهرسپ نام        نزد جز به نیکی به هر جای گام
  22. همه روزه بسته ز خوردن دو لب        به پیش جهاندار برپای شب
  23. چنان بر دل هر کسی بود دوست      نماز شب و روزه آیین اوست
  24. سر مایه بد اختر شاه را                  در بسته بد جان بدخواه را
  25. همه راه نیکی نمودی به شاه          همه راستی خواستی پایگاه
  26. چنان شاه پالوده گشت از بدی         که تابید ازو فره​ی ایزدی
  27. برفت اهرمن را به افسون ببست      چو بر تیزرو بارگی برنشست
  28. زمان تا زمان زینش برساختی            همی گرد گیتیش برتاختی
  29. چو دیوان بدیدند کردار او                    کشیدند گردن ز گفتار او
  30. شدند انجمن دیو بسیار مر                که پردخته مانند ازو تاج و فر
  31. چو طهمورث آگه شد از کارشان         برآشفت و بشکست بازارشان
  32. به فر جهاندار بستش میان               به گردن برآورد گرز گرانبرفتند
  33. همه نره دیوان و افسونگران             جادو سپاهی گران
  34. دمنده سیه دیوشان پیشرو              همی به آسمان برکشیدند غو
  35. جهاندار طهمورث بافرین                  بیامد کمربسته​ی جنگ و کین
  36. یکایک بیاراست با دیو چنگ              نبد جنگشان را فراوان درنگ
  37. ازیشان دو بهره به افسون ببست      دگرشان به گرز گران کرد پست
  38. کشیدندشان خسته و بسته خوار    به جان خواستند آن زمان زینهار
  39. که ما را مکش تا یکی نو هنر          بیاموزی از ماکت آید به بر
  40. کی نامور دادشان زینهار                بدان تا نهانی کنند آشکار
  41. چو آزاد گشتند از بند او                 بجستند ناچار پیوند او
  42. نبشتن به خسرو بیاموختند           دلش را به دانش برافروختند
  43. نبشتن یکی نه که نزدیک سی        چه رومی چه تازی و چه پارسی
  44. چه سغدی چه چینی و چه پهلوی   ز هر گونه​ای کان همی بشنوی
  45. جهاندار سی سال ازین بیشتر         چه گونه پدید آوریدی هنر
  46. برفت و سرآمد برو روزگار                 همه رنج او ماند ازو یادگار

 

!! نوشته شده توسط بیژن آریا | ۱٠:٠٦ ‎ب.ظ | یکشنبه ۳٠ فروردین ،۱۳۸۸ نظرات ()

هوشنگ

  1. جهاندار هوشنگ با رای و داد         به جای نیا تاج بر سر نهاد
  2. بگشت از برش چرخ سالی چهل   پر از هوش مغز و پر از رای دل
  3. چو بنشست بر جایگاه مهی        چنین گفت بر تخت شاهنشهی
  4. که بر هفت کشور منم پادشا       جهاندار پیروز و فرمانروا
  5. به فرمان یزدان پیروزگر                به داد و دهش تنگ بستم کمر
  6. وزان پس جهان یکسر آباد کرد      همه روی گیتی پر از داد کرد
  7. نخستین یکی گوهر آمد به چنگ   به آتش ز آهن جدا کرد سنگ
  8. سر مایه کرد آهن آبگون              کزان سنگ خارا کشیدش برون
  9. یکی روز شاه جهان سوی کوه     گذر کرد با چند کس همگروه
  10. پدید آمد از دور چیزی دراز            سیه رنگ و تیره​تن و تیزتاز
  11. دوچشم از بر سر چو دو چشمه خون    ز دود دهانش جهان تیره​گون
  12. نگه کرد هوشنگ باهوش و سنگ   گرفتش یکی سنگ و شد تیزچنگ
  13. به زور کیانی رهانید دست            جهانسوز مار از جهانجوی جست
  14. برآمد به سنگ گران سنگ خرد      همان و همین سنگ بشکست گرد
  15. فروغی پدید آمد از هر دو سنگ      دل سنگ گشت از فروغ آذرنگ
  16. نشد مار کشته ولیکن ز راز           ازین طبع سنگ آتش آمد فراز
  17. جهاندار پیش جهان آفرین            نیایش همی کرد و خواند آفرین
  18. که او را فروغی چنین هدیه داد      همین آتش آنگاه قبله نهاد
  19. بگفتا فروغیست این ایزدی            پرستید باید اگر بخردی
  20. شب آمد برافروخت آتش چو کوه     همان شاه در گرد او با گروه
  21. یکی جشن کرد آن شب و باده خورد    سده نام آن جشن فرخنده کرد
  22. ز هوشنگ ماند این سده یادگار       بسی باد چون او دگر شهریار
  23. کز آباد کردن جهان شاد کرد            جهانی به نیکی ازو یاد کرد
  24. چو بشناخت آهنگری پیشه کرد       از آهنگری اره و تیشه کرد
  25. چو این کرده شد چاره​ی آب ساخت    ز دریای​ها رودها را بتاخت
  26. به جوی و به رود آبها راه کرد          به فرخندگی رنج کوتاه کرد
  27. چراگاه مردم بدان برفزود               پراگند پس تخم و کشت و درود
  28. برنجید پس هر کسی نان خویش    بورزید و بشناخت سامان خویش
  29. بدان ایزدی جاه و فر کیان              ز نخچیر گور و گوزن ژیان
  30. جدا کرد گاو و خر و گوسفند          به ورز آورید آنچه بد سودمند
  31. ز پویندگان هر چه مویش نکوست             بکشت و به سرشان برآهیخت پوست
  32. چو روباه و قاقم چو سنجاب نرم    چهارم سمورست کش موی گرم
  33. برین گونه از چرم پویندگان            بپوشید بالای گویندگان
  34. برنجید و گسترد و خورد و سپرد    برفت و به جز نام نیکی نبرد
  35. بسی رنج برد اندران روزگار           به افسون و اندیشه​ی بی​شمار
  36. چو پیش آمدش روزگار بهی          ازو مردری ماند تخت مهی
  37. زمانه ندادش زمانی درنگ             شد آن هوش هوشنگ بافر و سنگ
  38. نپیوست خواهد جهان با تو مهر    نه نیز آشکارا نمایدت چهر
!! نوشته شده توسط بیژن آریا | ٩:٤٥ ‎ب.ظ | یکشنبه ۳٠ فروردین ،۱۳۸۸ نظرات ()

کیومرث

  1. سخن گوی دهقان چه گوید نخست          که نامی بزرگی به گیتی که جست
  2. که بود آنکه دیهیم بر سر نهاد        ندارد کس آن روزگاران به یاد
  3. مگر کز پدر یاد دارد پسر                بگوید ترا یک به یک در به در
  4. که نام بزرگی که آورد پیش            کرا بود از آن برتران پایه بیش
  5. پژوهنده​ی نامه​ی باستان              که از پهلوانان زند داستان
  6. چنین گفت کآیین تخت و کلاه         کیومرث آورد و او بود شاه
  7. چو آمد به برج حمل آفتاب             جهان گشت با فر و آیین و آب
  8. بتابید ازآن سان ز برج بره              که گیتی جوان گشت ازآن یکسره
  9. کیومرث شد بر جهان کدخدای       نخستین به کوه اندرون ساخت جای
  10. سر بخت و تختش برآمد به کوه       پلنگینه پوشید خود با گروه
  11. ازو اندر آمد همی پرورش               که پوشیدنی نو بد و نو خورش
  12. به گیتی درون سال سی شاه بو     به خوبی چو خورشید بر گاه بود
  13. دهمی تافت زو فر شاهنشهی       چو ماه دو هفته ز سرو سهی
  14. دد و دام و هر جانور کش بدید          ز گیتی به نزدیک او آرمید
  15. دوتا می​شدندی بر تخت او              از آن بر شده فره و بخت او
  16. به رسم نماز آمدندیش پیش            وزو برگرفتند آیین خویش
  17. پسر بد مراورا یکی خوبروی             هنرمند و همچون پدر نامجوی
  18. سیامک بدش نام و فرخنده بود         کیومرث را دل بدو زنده بو
  19. به جانش بر از مهر گریان بدی          دز بیم جداییش بریان بدی
  20. برآمد برین کار یک روزگار                 فروزنده شد دولت شهریار
  21. به گیتی نبودش کسی دشمنا         مگر بدکنش ریمن آهرمنا
  22. به رشک اندر آهرمن بدسگال           همی رای زد تا ببالید بال
  23. یکی بچه بودش چو گرگ سترگ       دلاور شده با سپاه بزرگ
  24. جهان شد برآن دیوبچه سیاه           ز بخت سیامک وزآن پایگاه
  25. سپه کرد و نزدیک او راه جست     همی تخت و دیهیم کی شاه جست
  26. همی گفت با هر کسی رای خویش   جهان کرد یکسر پرآوای خویش
  27. کیومرث زین خودکی آگاه بود           که تخت مهی را جز او شاه بود
  28. یکایک بیامد خجسته سروش          بسان پری پلنگینه پوش
  29. بگفتش ورا زین سخن دربه​در          که دشمن چه سازد همی با پدر
  30. سخن چون به گوش سیامک رسید    ز کردار بدخواه دیو پلید
  31. دل شاه بچه برآمد به جوش             سپاه انجمن کرد و بگشاد گوش
  32. بپوشید تن را به چرم پلنگ              که جوشن نبود و نه آیین جنگ
  33. پذیره شدش دیو را جنگجوی           سپه را چو روی اندر آمد به روی
  34. سیامک بیامد برهنه تنا                 برآویخت با پور آهرمنا
  35. بزد چنگ وارونه دیو سیاه               دوتا اندر آورد بالای شاه
  36. فکند آن تن شاهزاده به خاک        به چنگال کردش کمرگاه چاک
  37. سیامک به دست خروزان دیو         تبه گشت و ماند انجمن بی​خدیو
  38. چو آگه شد از مرگ فرزند شاه       ز تیمار گیتی برو شد سیاه
  39. فرود آمد از تخت ویله کنان            زنان بر سر و موی و رخ را کنان
  40. دو رخساره پر خون و دل سوگوار    دو دیده پر از نم چو ابر بهار
  41. خروشی برآمد ز لشکر به زار        کشیدند صف بر در شهریار
  42. همه جامه​ها کرده پیروزه رنگ       دو چشم ابر خونین و رخ بادرنگ
  43. دد و مرغ و نخچیر گشته گروه      برفتند ویله کنان سوی کوه
  44. برفتند با سوگواری و درد             ز درگاه کی شاه برخاست گرد
  45. نشستند سالی چنین سوگوار     پیام آمد از داور کردگار
  46. درود آوریدش خجسته سروش     کزین بیش مخروش و بازآر هوش
  47. سپه ساز و برکش به فرمان من    برآور یکی گرد از آن انجمن
  48. از آن بد کنش دیو روی زمین        بپرداز و پردخته کن دل ز کین
  49. کی نامور سر سوی آسمان        برآورد و بدخواست بر بدگمان
  50. بر آن برترین نام یزدانش را           بخواند و بپالود مژگانش را
  51. وزان پس به کین سیامک شتافت   شب و روز آرام و خفتن نیافت
  52. خجسته سیامک یکی پور داشت    که نزد نیا جاه دستور داشت
  53. گرانمایه را نام هوشنگ بود          تو گفتی همه هوش و فرهنگ بود
  54. به نزد نیا یادگار پدر                     نیا پروریده مراو را به بر
  55. نیایش به جای پسر داشتی         جز او بر کسی چشم نگماشتی
  56. چو بنهاد دل کینه و جنگ را           بخواند آن گرانمایه هوشنگ را
  57. همه گفتنیها بدو بازگفت              همه رازها بر گشاد از نهفت
  58. که من لشکری کرد خواهم همی    خروشی برآورد خواهم همی
  59. ترا بود باید همی پیشرو                 که من رفتنی​ام تو سالار نو
  60. پری و پلنگ انجمن کرد و شیر          ز درندگان گرگ و ببر دلیر
  61. سپاهی دد و دام و مرغ و پری         سپهدار پرکین و کندآوری
  62. پس پشت لشکر کیومرث شاه        نبیره به پیش اندرون با سپاه
  63. بیامد سیه دیو با ترس و باک           همی به آسمان بر پراگند خاک
  64. ز هرای درندگان چنگ دیو              شده سست از خشم کیهان دیو
  65. به هم برشکستند هردو گروه        شدند از دد و دام دیوان ستوه
  66. بیازید هوشنگ چون شیر چنگ        جهان کرد بر دیو نستوه تنگ
  67. کشیدش سراپای یکسر دوال          سپهبد برید آن سر بی​همال
  68. به پای اندر افگند و بسپرد خوار       دریده برو چرم و برگشته کار
  69. چو آمد مر آن کینه را خواستار          سرآمد کیومرث را روزگار
  70. برفت و جهان مردری ماند از وی        نگر تا کرا نزد او آبروی
  71. جهان فریبنده را گرد کرد                ره سود بنمود و خود مایه خورد
  72. جهان سربه​سر چو فسانست و بس     نماند بد و نیک بر هیچ​کس
!! نوشته شده توسط بیژن آریا | ٩:۱۱ ‎ب.ظ | یکشنبه ۳٠ فروردین ،۱۳۸۸ نظرات ()

ستایش سلطان محمود

  1. جهان آفرین تا جهان آفرید               چنو مرزبانی نیامد پدید
  2. چو خورشید بر چرخ بنمود تاج           زمین شد به کردار تابنده عاج
  3. چه گویم که خورشید تابان که بود      کزو در جهان روشنایی فزود
  4. ابوالقاسم آن شاه پیروزبخت             نهاد از بر تاج خورشید تخت
  5. زخاور بیاراست تا باختر                    پدید آمد از فر او کان زر
  6. مرا اختر خفته بیدار گشت               به مغز اندر اندیشه بسیار گشت
  7. بدانستم آمد زمان سخن                 کنون نو شود روزگار کهن
  8. بر اندیشه​ی شهریار زمین               بخفتم شبی لب پر از آفرین
  9. دل من چو نور اندر آن تیره شب        نخفته گشاده دل و بسته لب
  10. چنان دید روشن روانم به خواب         که رخشنده شمعی برآمد ز آب
  11. همه روی گیتی شب لاژورد             از آن شمع گشتی چو یاقوت زرد
  12. در و دشت برسان دیبا شدی            یکی تخت پیروزه پیدا شدی
  13. نشسته برو شهریاری چو ماه           یکی تاج بر سر به جای کلاه
  14. رده بر کشیده سپاهش دو میل        به دست چپش هفتصد ژنده پیل
  15. یکی پاک دستور پیشش به پای        بداد و بدین شاه را رهنمای
  16. مرا خیره گشتی سر از فر شاه        وزان ژنده پیلان و چندان سپاه
  17. چو آن چهره​ی خسروی دیدمی         ازان نامداران بپرسیدمی
  18. که این چرخ و ماهست یا تاج و گاه     ستارست پیش اندرش یا سپاه
  19. یکی گفت کاین شاه روم است و هند   ز قنوج تا پیش دریای سند
  20. به ایران و توران ورا بنده​اند               به رای و به فرمان او زنده​اند
  21. بیاراست روی زمین را به داد            بپردخت ازان تاج بر سر نهاد
  22. جهاندار محمود شاه بزرگ              به آبشخور آرد همی میش و گرگ
  23. ز کشمیر تا پیش دریای چین           برو شهریاران کنند آفرین
  24. چو کودک لب از شیر مادر بشست   ز گهواره محمود گوید نخست
  25. نپیچد کسی سر ز فرمان اوی         نیارد گذشتن ز پیمان اوی
  26. تو نیز آفرین کن که گوینده​ای           بدو نام جاوید جوینده​ای
  27. چو بیدار گشتم بجستم ز جای       چه مایه شب تیره بودم به پای
  28. بر آن شهریار آفرین خواندم             نبودم درم جان برافشاندم
  29. به دل گفتم این خواب را پاسخ است     که آواز او بر جهان فرخ است
  30. برآن آفرین کو کند آفرین                  بر آن بخت بیدار و فرخ زمین
  31. ز فرش جهان شد چو باغ بهار           هوا پر ز ابر و زمین پرنگار
  32. از ابر اندرآمد به هنگام نم                جهان شد به کردار باغ ارم
  33. به ایران همه خوبی از داد اوست      کجا هست مردم همه یاد اوست
  34. به بزم اندرون آسمان سخاست        به رزم اندرون تیز چنگ اژدهاست
  35. به تن ژنده پیل و به جان جبرئیل       به کف ابر بهمن به دل رود نیل
  36. سر بخت بدخواه با خشم اوی         چو دینار خوارست بر چشم اوی
  37. نه کند آوری گیرد از باج و گنج          نه دل تیره دارد ز رزم و ز رنج
  38. هر آنکس که دارد ز پروردگان            از آزاد و از نیکدل بردگان
  39. شهنشاه را سربه​سر دوستوار         به فرمان ببسته کمر استوار
  40. نخستین برادرش کهتر به سال          که در مردمی کس ندارد همال
  41. ز گیتی پرستنده​ی فر و نصر             زید شاد در سایه​ی شاه عصر
  42. کسی کش پدر ناصرالدین بود           سر تخت او تاج پروین بود
  43. و دیگر دلاور سپهدار طوس              که در جنگ بر شیر دارد فسوس
  44. ببخشد درم هر چه یابد ز دهر          همی آفرین یابد از دهر بهر
  45. به یزدان بود خلق را رهنمای           سر شاه خواهد که باشد به جای
  46. جهان بی​سر و تاج خسرو مباد        همیشه بماناد جاوید و شاد
  47. همیشه تن آباد با تاج و تخت           ز درد و غم آزاد و پیروز بخت
  48. کنون بازگردم به آغاز کار                 سوی نامه​ی نامور شهریار
!! نوشته شده توسط بیژن آریا | ٦:٥٢ ‎ب.ظ | یکشنبه ۳٠ فروردین ،۱۳۸۸ نظرات ()

در داستان ابومنصور

  1. بدین نامه چون دست کردم دراز        یکی مهتری بود گردنفراز
  2. جوان بود و از گوهر پهلوان              خردمند و بیدار و روشن روان
  3. خداوند رای و خداوند شرم              سخن گفتن خوب و آوای نرم
  4. مرا گفت کز من چه باید همی         که جانت سخن برگراید همی
  5. به چیزی که باشد مرا دسترس        بکوشم نیازت نیارم به کس
  6. همی داشتم چون یکی تازه سیب   که از باد نامد به من بر نهیب
  7. به کیوان رسیدم ز خاک نژند            از آن نیکدل نامدار ارجمند
  8. به چشمش همان خاک و هم سیم و زر   کریمی بدو یافته زیب و فر
  9. سراسر جهان پیش او خوار بود       جوانمرد بود و وفادار بود
  10. چنان نامور گم شد از انجمن          چو در باغ سرو سهی از چمن
  11. نه زو زنده بینم نه مرده نشان        به دست نهنگان مردم کشان
  12. دریغ آن کمربند و آن گردگاه           دریغ آن کیی برز و بالای شاه
  13. گرفتار زو دل شده ناامید              نوان لرز لرزان به کردار بید
  14. یکی پند آن شاه یاد آوریم            ز کژی روان سوی داد آوریم
  15. مرا گفت کاین نامه​ی شهریار        گرت گفته آید به شاهان سپار
  16. بدین نامه من دست بردم فراز      به نام شهنشاه گردنفراز
!! نوشته شده توسط بیژن آریا | ٦:٤۸ ‎ب.ظ | یکشنبه ۳٠ فروردین ،۱۳۸۸ نظرات ()

بنیاد نهادن کتاب

  1. دل روشن من چو برگشت ازوی   سوی تخت شاه جهان کرد روی
  2. که این نامه را دست پیش آورم    ز دفتر به گفتار خویش آورم
  3. بپرسیدم از هر کسی بیشما      بترسیدم از گردش روزگار
  4. رمگر خود درنگم نباشد بسی      بباید سپردن به دیگر کسی
  5. و دیگر که گنجم وفادار نیست      همین رنج را کس خریدار نیست
  6. برین گونه یک چند بگذاشتم        سخن را نهفته همی داشتم
  7. سراسر زمانه پر از جنگ بود        به جویندگان بر جهان تنگ بود
  8. ز نیکو سخن به چه اندر جهان     به نزد سخن سنج فرخ مهان
  9. اگر نامدی این سخن از خدای      نبی کی بدی نزد ما رهنمای
  10. به شهرم یکی مهربان دوست بود تو گفتی که با من به یک پوست بود
  11. مرا گفت خوب آمد این رای تو       به نیکی گراید همی پای تو
  12. نبشته من این نامه​ی پهلوی        به پیش تو آرم مگر نغنوی
  13. گشتاده زبان و جوانیت هست      سخن گفتن پهلوانیت هست
  14. شو این نامه​ی خسروان بازگوی    بدین جوی نزد مهان آبروی
  15. چو آورد این نامه نزدیک من           برافروخت این جان تاریک من
!! نوشته شده توسط بیژن آریا | ٦:٤٥ ‎ب.ظ | یکشنبه ۳٠ فروردین ،۱۳۸۸ نظرات ()

داستان دقیقی شاعر

  1. چو از دفتر این داستانها بسی     همی خواند خواننده بر هر کسی
  2. جهان دل نهاده بدین داستان       همان بخردان نیز و هم راستان
  3. جوانی بیامد گشاده زبان            سخن گفتن خوب و طبع روان
  4. به شعر آرم این نامه را گفت من   ازو شادمان شد دل انجمن
  5. جوانیش را خوی بد یار بود           ابا بد همیشه به پیکار بود
  6. برو تاختن کرد ناگاه مرگ             نهادش به سر بر یکی تیره ترگ
  7. بدان خوی بد جان شیرین بداد     نبد از جوانیش یک روز شاد
  8. یکایک ازو بخت برگشته شد        به دست یکی بنده بر کشته شد
  9. برفت او و این نامه ناگفته ماند     چنان بخت بیدار او خفته ماند
  10. الهی عفو کن گناه ورا                بیفزای در حشر جاه ورا
!! نوشته شده توسط بیژن آریا | ٦:٤٢ ‎ب.ظ | یکشنبه ۳٠ فروردین ،۱۳۸۸ نظرات ()

گفتار اندر فراهم آوردن کتاب

  1. سخن هر چه گویم همه گفته​اند          بر باغ دانش همه رفته​اند
  2. اگر بر درخت برومند جای                    نیابم که از بر شدن نیست رای
  3. کسی کو شود زیر نخل بلند                 همان سایه زو بازدارد گزند
  4. توانم مگر پایه​ای ساختن                      بر شاخ آن سرو سایه فکن
  5. کزین نامور نامه​ی شهریار                      به گیتی بمانم یکی یادگار
  6. تو این را دروغ و فسانه مدان                  به رنگ فسون و بهانه مدان
  7. ازو هر چه اندر خورد با خرد                    دگر بر ره رمز و معنی برد
  8. یکی نامه بود از گه باستان                    فراوان بدو اندرون داستان
  9. پراگنده در دست هر موبدی                   ازو بهره​ای نزد هر بخردی
  10. یکی پهلوان بود دهقان نژاد                    دلیر و بزرگ و خردمند و راد
  11. پژوهنده​ی روزگار نخست                    گذشته سخنها همه باز جست
  12. ز هر کشوری موبدی سالخور                 بیاورد کاین نامه را یاد کرد
  13. دبپرسیدشان از کیان جهان                   وزان نامداران فرخ مهان
  14. که گیتی به آغاز چون داشتند               که ایدون به ما خوار بگذاشتند
  15. چه گونه سرآمد به نیک اختری             برایشان همه روز کند آوری
  16. بگفتند پیشش یکایک مهان               سخنهای شاهان و گشت جهان
  17. چو بنشیند ازیشان سپهبد سخن        یکی نامور نافه افکند بن
  18. چنین یادگاری شد اندر جهان             برو آفرین از کهان و مهان
!! نوشته شده توسط بیژن آریا | ٦:۳٦ ‎ب.ظ | یکشنبه ۳٠ فروردین ،۱۳۸۸ نظرات ()

گفتار اندر ستایش پیغمبر

  1. ترا دانش و دین رهاند درست            در رستگاری ببایدت جست
  2. وگر دل نخواهی که باشد نژند           نخواهی که دایم بوی مستمند
  3. به گفتار پیغمبرت راه جوی                دل از تیرگیها بدین آب شوی
  4. چه گفت آن خداوند تنزیل و وحی       خداوند امر و خداوند نهی
  5. که خورشید بعد از رسولان مه           نتابید بر کس ز بوبکر به
  6. عمر کرد اسلام را آشکار                  بیاراست گیتی چو باغ بهار
  7. پس از هر دوان بود عثمان گزین         خداوند شرم و خداوند دین
  8. چهارم علی بود جفت بتول               که او را به خوبی ستاید رسول
  9. که من شهر علمم علیم در ست      درست این سخن قول پیغمبرست
  10. گواهی دهم کاین سخنها ز اوست    تو گویی دو گوشم پرآواز اوست
  11. علی را چنین گفت و دیگر همین      کزیشان قوی شد به هر گونه دین
  12. نبی آفتاب و صحابان چو ماه            به هم بسته​ی یکدگر راست راه
  13. منم بنده​ی اهل بیت نبی               ستاینده​ی خاک و پای وصی
  14. حکیم این جهان را چو دریا نهاد         برانگیخته موج ازو تندباد
  15. چو هفتاد کشتی برو ساخته            همه بادبانها برافراخته
  16. یکی پهن کشتی بسان عروس        بیاراسته همچو چشم خروس
  17. محمد بدو اندرون با علی                 همان اهل بیت نبی و ولی
  18. خردمند کز دور دریا بدید                   کرانه نه پیدا و بن ناپدید
  19. بدانست کو موج خواهد زدن             کس از غرق بیرون نخواهد شدن
  20. به دل گفت اگر با نبی و وصی          شوم غرقه دارم دو یار وفی
  21. همانا که باشد مرا دستگیر             خداوند تاج و لوا و سریر
  22. خداوند جوی می و انگبین              همان چشمه​ی شیر و ماء معین
  23. اگر چشم داری به دیگر سرای         به نزد نبی و علی گیر جای
  24. گرت زین بد آید گناه منست            چنین است و این دین و راه منست
  25. برین زادم و هم برین بگذرم             چنان دان که خاک پی حیدرم
  26. دلت گر به راه خطا مایلست           ترا دشمن اندر جهان خود دلست
  27. نباشد جز از بی​پدر دشمنش          که یزدان به آتش بسوزد تنش
  28. هر آنکس که در جانش بغض علیست  ازو زارتر در جهان زار کیست
  29. نگر تا نداری به بازی جهان                نه برگردی از نیک پی همرهان
  30. همه نیکی ات باید آغاز کرد               چو با نیکنامان بوی همنورد
  31. از این در سخن چند رانم همی          همانا کرانش ندانم همی
!! نوشته شده توسط بیژن آریا | ٦:٢٩ ‎ب.ظ | یکشنبه ۳٠ فروردین ،۱۳۸۸ نظرات ()

در آفرینش ماه

  1. چراغست مر تیره شب را بسیچ    به بد تا توانی تو هرگز مپیچ
  2. چو سی روز گردش بپیمایدا          شود تیره گیتی بدو روشنا
  3. پدید آید آنگاه باریک و زرد             چو پشت کسی کو غم عشق خورد
  4. چو بیننده دیدارش از دور دید         هم اندر زمان او شود ناپدید
  5. دگر شب نمایش کند بیشتر         ترا روشنایی دهد بیشتر
  6. به دو هفته گردد تمام و درست     بدان باز گردد که بود از نخست
  7. بود هر شبانگاه باریکتر                به خورشید تابنده نزدیکتر
  8. بدینسان نهادش خداوند داد         بود تا بود هم بدین یک نهاد
!! نوشته شده توسط بیژن آریا | ٦:۱٢ ‎ب.ظ | یکشنبه ۳٠ فروردین ،۱۳۸۸ نظرات ()

گفتار اندر آفرینش آفتاب

  1. از یاقوت سرخست چرخ کبود               نه از آب و گرد و نه از باد و دود
  2. به چندین فروغ و به چندین                  چراغ   بیاراسته چون به نوروز باغ
  3. روان اندرو گوهر دلفروز                        کزو روشنایی گرفتست روز
  4. ز خاور برآید سوی باختر                       نباشد ازین یک روش راست​تر
  5. ایا آنکه تو آفتابی همی                       چه بودت که بر من نتابی همی
!! نوشته شده توسط بیژن آریا | ٦:۱٠ ‎ب.ظ | یکشنبه ۳٠ فروردین ،۱۳۸۸ نظرات ()

گفتار اندر آفرینش مردم

  1. چو زین بگذری مردم آمد پدید            شد این بندها را سراسر کلید
  2. سرش راست بر شد چو سرو بلند     به گفتار خوب و خرد کاربند
  3. پذیرنده​ی هوش و رای و خرد             بر او را دد و دام فرمان برد
  4. ز راه خرد بنگری اندکی                   بکه مردم به معنی چه باشد یکی
  5. مگر مردمی خیره خوانی همی         بجز این را نشانی ندانی همی
  6. ترا از دو گیتی برآورده​اند                  به چندین میانچی بپرورده​اند
  7. نخستین فطرت پسین شمار            تویی خویشتن را به بازی مدار
  8. شنیدم ز دانا دگرگونه زین                 چه دانیم راز جهان آفرین
  9. نگه کن سرانجام خود را ببین            چو کاری بیابی ازین به گزین
  10. به رنج اندر آری تنت را رواست         که خود رنج بردن به دانش سزاست
  11. چو خواهی که یابی ز هر بد رها         سر اندر نیاری به دام بلا
  12. نگه کن بدین گنبد تیزگرد                   که درمان ازویست و زویست درد
  13. نه گشت زمانه بفرسایدش                 نه آن رنج و تیمار بگزایدش
  14. نه از جنبش آرام گیرد همی                نه چون ما تباهی پذیرد همی
  15. ازو دان فزونی ازو هم شمار                بد و نیک نزدیک او آشکار
!! نوشته شده توسط بیژن آریا | ٦:٠٦ ‎ب.ظ | یکشنبه ۳٠ فروردین ،۱۳۸۸ نظرات ()

گفتار اندر آفرینش عالم

  1. از آغاز باید که دانی درست        سر مایه​ی گوهران از نخست
  2. که یزدان ز ناچیز چیز آفرید         بدان تا توانایی آرد پدید
  3. سرمایه​ی گوهران این چهار        برآورده بی​رنج و بی​روزگار
  4. یکی آتشی برشده تابناک          میان آب و باد از بر تیره خاک
  5. نخستین که آتش به جنبش دمید   ز گرمیش پس خشکی آمد پدید
  6. وزان پس ز آرام سردی نمود           ز سردی همان باز تری فزود
  7. چو این چار گوهر به جای آمدند       ز بهر سپنجی سرای آمدند
  8. گهرها یک اندر دگر ساخته             ز هرگونه گردن برافراخته
  9. پدید آمد این گنبد تیزرو                  شگفتی نماینده​ی نوبه​نو
  10. ابرده و دو هفت شد کدخدای         گرفتند هر یک سزاوار جای
  11. در بخشش و دادن آمد پدید            ببخشید دانا چنان چون سزید
  12. فلکها یک اندر دگر بسته شد          بجنبید چون کار پیوسته شد
  13. چو دریا و چون کوه و چون دشت و راغ    زمین شد به کردار روشن چراغ
  14. ببالید کوه آبها بر دمید                   سر رستنی سوی بالا کشید
  15. زمین را بلندی نبد جایگاه                 یکی مرکزی تیره بود و سیاه
  16. ستاره برو بر شگفتی نمود            به خاک اندرون روشنائی فزود
  17. همی بر شد آتش فرود آمد آب        همی گشت گرد زمین آفتاب
  18. گیا رست با چند گونه درخت           به زیر اندر آمد سرانشان ز بخت
  19. ببالد ندارد جز این نیرویی               نپوید چو پیوندگان هر سویی
  20. وزان پس چو جنبنده آمد پدید         همه رستنی زیر خویش آورید
  21. خور و خواب و آرام جوید همی        وزان زندگی کام جوید همی
  22. نه گویا زبان و نه جویا خرد             ز خاک و ز خاشاک تن پرورد
  23. نداند بد و نیک فرجام کار              نخواهد ازو بندگی کردگاراز
  24. چو دانا توانا بد و دادگر                  ایرا نکرد ایچ پنهان هنر
  25. چنینست فرجام کار جهان           نداند کسی آشکار و نهان
!! نوشته شده توسط بیژن آریا | ٦:٠٢ ‎ب.ظ | یکشنبه ۳٠ فروردین ،۱۳۸۸ نظرات ()

ستایش خرد

  1. کنون ای خردمند وصف خرد        بدین جایگه گفتن اندرخورد
  2. کنون تا چه داری بیار از خرد        که گوش نیوشنده زو برخورد
  3. خرد بهتر از هر چه ایزد بداد         ستایش خرد را به از راه داد
  4. خرد رهنمای و خرد دلگشای      خرد دست گیرد به هر دو سرای
  5. ازو شادمانی وزویت غمیست      وزویت فزونی وزویت کمیست
  6. خرد تیره و مرد روشن روان         نباشد همی شادمان یک زمان
  7. چه گفت آن خردمند مردخرد       که دانا ز گفتار از برخوردد
  8. کسی کو خرد را ندارد ز پیش       دلش گردد از کرده​ی خویش ریش
  9. هشیوار دیوانه خواند ورا              همان خویش بیگانه داند ورا
  10. ازویی به هر دو سرای ارجمند       گسسته خرد پای دارد ببند
  11. خرد چشم جانست چون بنگری      تو بی​چشم شادان جهان نسپری
  12. نخست آفرینش خرد را شناس       نگهبان جانست و آن سه پاس
  13. سه پاس تو چشم است وگوش و زبان کزین سه رسد نیک و بد بی​گمان
  14. خرد را و جان را که یارد ستود        و گر من ستایم که یارد شنود
  15. حکیما چو کس نیست گفتن چه سود   ازین پس بگو کافرینش چه بود
  16. تویی کرده​ی کردگار جهان             ببینی همی آشکار و نهان
  17. به گفتار دانندگان راه جوی            به گیتی بپوی و به هر کس بگوی
  18. ز هر دانشی چون سخن بشنوی    از آموختن یک زمان نغنوی
  19. چو دیدار یابی به شاخ سخن          بدانی که دانش نیابد به من
!! نوشته شده توسط بیژن آریا | ٥:٤٤ ‎ب.ظ | یکشنبه ۳٠ فروردین ،۱۳۸۸ نظرات ()

آغاز کتاب

  1. به نام خداوند جان و خرد              کزین برتر اندیشه برنگذرد
  2. خداوند نام و خداوند جای             خداوند روزی ده رهنمای
  3. خداوند کیوان و گردان سپهر         فروزنده ماه و ناهید و مهرن
  4. ز نام و نشان و گمان برترست       گارنده​ی بر شده پیکرست
  5. به بینندگان آفریننده را                 نبینی مرنجان دو بیننده را
  6. نیابد بدو نیز اندیشه راه                که او برتر از نام و از جایگاه
  7. سخن هر چه زین گوهران بگذرد     نیابد بدو راه جان و خرد
  8. خرد گر سخن برگزیند همی          همان را گزیند که بیند همی
  9. ستودن نداند کس او را چو هست   میان بندگی را ببایدت بست
  10. خرد را و جان را همی سنجد اوی  در اندیشه​ی سخته کی گنجد اوی
  11. بدین آلت رای و جان و زبان           ستود آفریننده را کی توان
  12. به هستیش باید که خستو شوی  ز گفتار بی​کار یکسو شوی
  13. پرستنده باشی و جوینده راه        به ژرفی به فرمانش کردن نگاه
  14. توانا بود هر که دانا بود                 ز دانش دل پیر برنا بود
  15. از این پرده برتر سخن​گاه نیست    ز هستی مر اندیشه را راه نیست
!! نوشته شده توسط بیژن آریا | ٥:۳٥ ‎ب.ظ | یکشنبه ۳٠ فروردین ،۱۳۸۸ نظرات ()